ຈະຣິດຫລືຈະຣິຍາ

ຈະຣິດຫຣືຈະຣິຍາ ມີຄວາມໝາຍຢູ່ຫລາຍຄວາມໝາຍດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
1. ແປວ່າ ຄວາມປະພຶດ ຄວາມປະພຶດຊຶ່ງໜັກໄປໃນທາງໃດທາງໜຶ່ງ 
ອັນເປັນປົກກະຕິປະຈຳຢູ່ໃນສັນດານ ໃນພື້ນເພຂອງຈິດ
2. ແປວ່າ ຈິດທ່ອງທ່ຽວ ສະຖານທີ່ຈິດທ່ອງທ່ຽວຫຼືອາຣົມທີ່ມັກທ່ອງທ່ຽວຂອງຈິດ
3. ແປວ່າ ລັກສະນະອັນເປັນພື້ນຖານຂອງຈິດ ຫຼື ນິໃສອັນເປັນພື້ນຖານຂອງແຕ່ລະບຸກຄົນ
ລວມຄວາມວ່າ ຈະຣິດ ຄື ຄວາມປະພຶດຈົນເຄີຍຊິນເປັນນິໃສ ອັນເປັນພື້ນຖານໃຈຂອງແຕ່ລະບຸກຄົນ
ຈະຣິດຂອງມະນຸດທັງຫຼາຍໃນໂລກນີ້ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນອອກໄປ 6 ຢ່າງດັ່ງນີ້
1. ຣາຄະຈະຣິດ ຄືຄວາມປະພຶດຈົນເຄີຍຊິນເປັນນິໃສ ອັນເກີດຈາກຣາຄະເປັນພື້ນຖານໃຈ
2. ໂທສະຈະຣິດ ຄືຄວາມປະພຶດຈົນເຄີຍຊິນເປັນນິໃສ ອັນເກີດຈາກໂທສະເປັນພື້ນຖານໃຈ
3. ໂມຫະຈະຣິດ ຄືຄວາມປະພຶດຈົນເຄີຍຊິນເປັນນິໃສ ອັນເກີດຈາກໂມຫະເປັນພື້ນຖານໃຈ
4. ວິຕົກຈະຣິດ ຄືຄວາມປະພຶດຈົນເຄີຍຊິນເປັນນິໃສ ອັນເກີດຈາກວິຕົກເປັນພື້ນຖານໃຈ
5. ສັດທາຈະຣິດ ຄືຄວາມປະພຶດຈົນເຄີຍຊິນເປັນນິໃສ ອັນເກີດຈາກສັດທາເປັນພື້ນຖານໃຈ
6. ພຸດທະຈະຣິດ ຄືຄວາມປະພຶດຈົນເຄີຍຊິນເປັນນິໃສ ອັນເກີດຈາກປັນຍາເປັນພື້ນຖານໃຈ
ຈະຣິດຂອງມະນຸດແຕ່ລະຄົນບໍ່ຄືກັນ ແຕ່ລະບຸກຄົນອາດມີຫຼາຍຢ່າງຄຸກເຄົ້າປົນກັນ 
ແຕ່ວ່າ ຈະຣິດໃດຈະມີຫຼາຍອອກຫນ້າເປັນປະທານເປັນປະຈຳ 
ເປັນໂຕນຳເດັ່ນກວ່າຈະຣິດອື່ນກໍເອີ້ນວ່າເປັນຜູ້ມີຈະຣິດນັ້ນ  
ເຊັ່ນ ຣາຄະຈະຣິດ ຄວາມຈິ່ງເຂົາມີຈະຣິດອື່ນຫຼາຍຢ່າງປົນຢູ່ດ້ວຍກັນ
ແຕ່ມີຣາຄະຈະຣິດເປັນຕົວນຳເດັ່ນ ມີຄວາມເຂັ້ມຂົ້ນກວ່າຈະຣິດອື່ນ 
ເຮົາຈຶ່ງເອີ້ນບຸກຄົນນັ້ນວ່າ ມີຣາຄະຈະຣິດລັກສະນະຂອງຈະຣິດມີດັ່ງນີ້:
1. ຣາຄະຈະຣິດ ເປັນຄົນທີ່ຮັກສວຍຮັກງາມ ຄື ພໍໃຈໃນຮູບສວຍໆງາມໆ ສຽງອັນມ່ວນຫູ 
ກິ່ນຫອມ ຣົດແຊບ ສຳຜັດທີ່ນຸ້ມນວນ ມັກຄວາມເປັນລະບຽບຮຽຮ້ອຍສະອາດປານີດ 
ມີກິຣິຍາທ່າທາງຮຽບຮ້ອຍ ເຂົ້າຂອງເຄື່ອງໃຊ້ສະອາດຮຽບຮ້ອຍເປັນລະບຽບ 
ບ້ານເຮືອນຈັດໄວ້ຢ່າງມີລະບຽບ ຄຳເວົ້າຄຳຈາມີຄວາມສຸພາບອອນຫວານ 
ຕາມປົກກະຕິຄົນທີ່ມີຣາຄະຈະຣິດຈະຮູ້ສຶກພຶ່ງພໍໍໃຈເບີກບານຍິນດີເມື່ອໄດ້ປະສົບກັບອາລົມ
ທີ່ກຽວກັບຄວາມສວຍງາມ ຄວາມສຸພາບຮຽບຮ້ອຍ 
ຈິດຈະເກາະກ່ຽວຢູ່ກັບອາລົມເຫລົ່ານີ້ຢ່າງບໍ່ຮູ້ສຶກເບື່ອຫນ່າຍ ແລະ 
ຈະຮູ້ສຶກກຽດຊັງອາລົມທີ່ກົງກັນຂ້າມ 
ຄືກຽດຄວາມເປິເປື້ອນ ບໍ່ມັກອາລົມປະເພດໂສກເສົ້າ  
ຣາຄະຈະຣິດເປັນລັກສະນະທີ່ຮັກສວຍຮັກງາມເປັນສຳຄັນ ແຕ່ບໍ່ໝາຍຄວາມວ່າ 
ຣາຄະຈະຣິດເປັນຜູ້ມັກມາກໃນກາມ
2. ໂທສະຈະຣິດ ບຸກຄົນທີ່ມີຈະຣິດນີ້ຈະມີຈິດໃຈທີ່ຕົງກັນຂ້າມກັບຣາຄະຈະຣິດ 
ຄື ໂດຍປົກກະຕິເປັນຄົນໃຈຮ້ອນ ເສີຍຊາ ມີອາຣົມມັກໂກດ 
ສິ່ງເລັກໆນ້ອຍໆກໂກດເຄືອງ ມີຄວາມຮີບຮ້ອນຢູ່ໃນໃຈເປັນປົກກະຕິ 
ຜູ້ທີ່ມີຈິດຫນັກໄປໃນທາງໂທສະຈະຣິດນີ້ ຈະເປັນຄົນເວົ້າໄວ 
ເວົ້າສຽງດັ່ງຍ່າງແຮງ ເຮັດງານປະເພດຫຍາບ ບໍ່ມີຄວາມລະອຽດຖີ່ຖ້ວນ 
ບໍ່ມີຄວາມພິຖີພິຖັນໃນການແຕ່ງຕັວ
3. ໂມຫະຈະຣິດ ເປັນລັກສະນະຂອງຈິດທີ່ມີຄວາມລຸ້ມຫລົງມົວເມົາ ຂາດຄວາມຄ່ອງແຄ້ວ 
ມັກເປັນຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນຄວາມຮູ້ສຶກຫລາຍກວ່າຄວາມຄິດ ມັກມີອະຄະຕິກຽວກັບໂຕເອງ
ເບິ່ງໂຕເອງວ່າບໍ່ດີບໍ່ເກັ່ງບໍ່ສວຍບໍ່ລວຍບໍ່ຫລໍ່ ບໍ່ມີຄວາມສາມາດ 
ໃບຫນ້າບໍ່ເບີກບານ ໂສກເສົ້າ ຕາມທຳມະດາຈິດຈະແລນໄປຫາອາຣົມເອງ 
ແຕ່ຄົນໂມຫະຈະຣິດແທນທີ່ຈິດຈະແລ່ນໄປຫາອາຣົມ 
ກັບກາຍເປັນວ່າຢູ່ໃນລັກສະນະສະລຶມສະລືເຄິ່ງຫລິບເຄິ່ງຕື່ນ 
ຄອຍໃຫ້ອາຣົມມາກະຕຸ້ນເອງຈຶ່ງຈະທຳງານ
4. ວິຕົກຈະຣິດ ໂດຍປົກກະຕິເປັນຄົນທີ່ຄິດຫລາຍ ມັກຄິດມັກສະແດງຄວາມຄິດຄວາມຄິດເຫັນ 
ມີຄຳຖາມຫລາຍເພາະສະຫມອງເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຄິດພຸ້ງຊ້ານຕັດສິນໃຈບເດັດຂາດ 
ແມ່ນແຕ່ມີເລື່ອງພິຈາລະນາພຽງເລັກນ້ອຍກໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍຕ້ອງຄິດໄຕຕອງຢູ່ຢ່າງນັ້ນ ບໍ່ກ້າຕັດສິນໃຈ 
ດ້ວຍເຫດຜົນທີ່ເປັັນຄົນທີ່ຄິດຫລາຍເວົ້າຫລາຍ ເຮັດໃຫ້ໃບຫນ້າເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມເສົ້າຫມອງ 
ບໍ່ສົດຊື່ນຮ່າງກາຍແກ່ເກີນໄວ ຫາຄວາມສຸກສະບາຍໃຈໄດ້ຍາກ
5. ສັດທາຈະຣິດ ມີຈິດນ້ອມໄປໃນຄວາມເຊື່ອເປັນອາຣົມປະຈຳໃຈ 
ຄົນປະເພດນີ້ຈະທຳຕາມຄວາມເຊື່ອ ເອົາຄວາມເຊື່ອອອກຫນ້າຄວາມຄິດ 
ຫລືຍຶດຫມັ້ນຢູ່ເຫນືອເຫດຜົນ ແລະມັກເຊື່ອໂດຍໄຮ້ເຫດຜົນ 
ສິ່ງຕ່າງໆທີ່ບໍ່ເປັນໄປຕາມຄວາມເຊື່ອຂອງຕົນເອງແລ້ວຈະບໍ່ຍຶດເອົາມາໃຊ້ 
ມີຄົນມາແນະນຳແນວນັ້ນແນວນີ້ກໍຕັດສິນໃຈເຊື່ອຕາມທີ່ເຂົາເວົ້າໂດຍບໍ່ໄດ້ພິຈາລະນາ
6. ພຸດທະຈະຣິດ ເປັນຄົນເຈົ້າປັນຍາເຈົ້າຄວາມຄິດ ມີຄວາມສະຫລາດ 
ມີໄຫວພິບປະຕິພານດີ ຄິດຫຍັງມາກໍເປັນເຫດເປັນຜົນ 
ມັກໃຊ້ຄວາມຮູ້ແລະເຫດຜົນໃນການພິຈາລະນາຕັດສິນໃຈວ່າຈະເຮັດຫລືບໍ່ເຮັດສິ່ງໃດ 
ເບິ່ງປາກົດການຕ່າງໆຕາມສະພາບຄວາມເປັນຈິງ ບົນພື້ນຖານຂອງຂໍ້ເທັດຈິງ 
ໂດຍປາສະຈາກການປຸງແຕ່ງ ຫລືອະຄະຕິສ່ວນຕົວ.